មូលហេតុគឺ៖ ប្រទេសដែលបានរៀបរាប់ រាប់ទាំងប្រទេសថៃផង គឺមានជនអន្តោប្រវេសន៍ចិនមករស់នៅរាប់លាននាក់តាំងពីដើមមក។ សូម្បីតែដូនតារបស់ខ្ញុំ ក៏មានជាប់ឈាមជ័រមកពីចិនដីគោកដែរ ពោលគឺយើងរស់នៅចុះសម្រុងគ្នា រហូតដល់យើងមិនសូវខ្វល់ពីរឿងរើសអើងពូជសាសន៍អីឡើយ។
ផ្ទុយទៅវិញ វៀតណាម និងចិន គឺជាគូសត្រូវនឹងគ្នា ហើយមើលមុខគ្នាមិនត្រង់ឡើយ ប្រៀបដូចជាពួក Hebews និងពួក Canaanite កាលពីសម័យដើមអញ្ចឹង។
បើនិយាយពីប្រវត្តិសាស្ត្រវិញ តាំងពីសម័យរាជវង្សហាន (១០០ ឆ្នាំមុនគ្រិស្តសករាជ) រហូតដល់រាជវង្សឆេង និងសង្គ្រាមនៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ៧០ គឺប្រទេសទាំងពីរនេះមិនដែលត្រូវគ្នាម្ដងណាឡើយរហូតមកដល់ពេលនេះ។ ជាពិសេស បញ្ហាជម្លោះទឹកដីនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង កាន់តែធ្វើឱ្យស្ថានភាពតានតឹងខ្លាំងឡើងៗ។
ប៉ុន្តែ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វៀតណាម និងចិន នៅតែរក្សាទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចជាមួយគ្នាធម្មតា វាហាក់ដូចជាការ “ចរចាសន្តិភាព” បង្កប់ដោយល្បិចរវាងប្រធានាធិបតីអាមេរិក និងអ៊ុយក្រែន កាលពីថ្ងៃមុនអញ្ចឹង។ តាមដែលខ្ញុំដឹង ទោះបីជាមានភាពតានតឹងខាងយោធាក៏ដោយ ក៏ប្រទេសទាំងពីរព្យាយាមចៀសវាងការប៉ះទង្គិចគ្នាដោយផ្ទាល់ដែរនាពេលបច្ចុប្បន្ន។
ចុះមានពួកឧក្រិដ្ឋជនចិនឆ្លាតៗឯណា ចង់ទៅសាកជាមួយវៀតណាម? បើគេដឹងច្បាស់ថា “មិត្តតូច” (វៀតណាម) ធ្លាប់វាយដេញ “បងធំ” (ចិន) ឱ្យរត់ចែកជើងគ្នារួចទៅហើយនោះ....!
បទវិភាគ៖
រឿងដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីតុល្យភាពរវាង
ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ សន្តិសុខជាតិ និងប្រវត្តិសាស្ត្រ ។
ប្រសិនបើពិនិត្យឱ្យស៊ីជម្រៅ យើងអាចបកស្រាយតាមចំណុចសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
១. នយោបាយដែកថែប និងការគ្រប់គ្រងសន្តិសុខដ៏តឹងរ៉ឹង
វៀតណាម និងចិន មានរបបគ្រប់គ្រងស្រដៀងគ្នា (បក្សកុម្មុយនីស្តតែមួយ)។ ជាទូទៅ
ប្រទេសដែលមានការគ្រប់គ្រងបែបនេះ
គឺមានប្រព័ន្ធសន្តិសុខផ្ទៃក្នុងខ្លាំងក្លាណាស់។
វៀតណាមមានការតាមដានយ៉ាងម៉ត់ចត់លើជនបរទេស ជាពិសេសជនជាតិចិន។
សម្រាប់ក្រុមឧក្រិដ្ឋជន ពួកគេចូលចិត្ត "រដ្ឋខ្សោយ" (Weak State)
ដែលមានអំពើពុករលួយងាយស្រួលសូកប៉ាន់ ឬមានចន្លោះប្រហោងច្បាប់។
វៀតណាមមិនមែនជាទីតាំងដែលក្រុមឧក្រិដ្ឋជនអាចធ្វើអ្វីស្រេចតែចិត្តបានឡើយ
ព្រោះរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមចាត់ទុកស្ថិរភាពសង្គមជាអាទិភាពខ្ពស់បំផុត។
២. "មេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រ" និងស្មារតីជាតិនិយម
ដូចដែលអត្ថបទដើមបានលើកឡើង
វៀតណាមមានប្រវត្តិសាស្ត្រតស៊ូជាមួយចិនរាប់ពាន់ឆ្នាំ។
ស្មារតីជាតិនិយមរបស់ប្រជាជនវៀតណាមចំពោះចិន គឺមានកម្រិតខ្ពស់ខ្លាំង។
កត្តានេះបង្កើតជា "ភ្នែកម្នាស់" ក្នុងសង្គម៖
ប្រសិនបើមានសកម្មភាពមិនប្រក្រតីណាមួយបង្កឡើងដោយជនជាតិចិន
វានឹងក្លាយជាចំណាប់អារម្មណ៍របស់សាធារណជន និងអាជ្ញាធរភ្លាមៗ។
ក្រុមឧក្រិដ្ឋជនតែងតែស្វែងរកកន្លែងណាដែលពួកគេអាច "រលាយចូល" ជាមួយសហគមន៍បានងាយ
ប៉ុន្តែនៅវៀតណាម ពួកគេងាយនឹងត្រូវគេចាប់ថ្នាក់ខ្លាំងណាស់។
៣. ភាពខុសគ្នារវាង "សេដ្ឋកិច្ច" និង "សន្តិសុខ"
វៀតណាមឆ្លាតវៃក្នុងការបែងចែករឿងពីរដាច់ពីគ្នា៖
- សេដ្ឋកិច្ច៖ បើកចំហទទួលវិនិយោគិន និងទេសចរចិន ព្រោះវាជាប្រភពចំណូលដ៏ធំ។
- សន្តិសុខ៖ មិនបន្ធូរដៃឡើយចំពោះសកម្មភាពណាដែលប៉ះពាល់ដល់សណ្តាប់ធ្នាប់ ដូចជាល្បែងអនឡាញ ឬការឆបោកតាមប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ។
ខុសពីប្រទេសមួយចំនួនដែលជួនកាល "បិទភ្នែកម្ខាង បើកភ្នែកម្ខាង"
ដើម្បីដូរយកលំហូរលុយពីក្រុមប្រផេះ វៀតណាមហាក់ដូចជាយល់ថា
ការអនុញ្ញាតឱ្យឧក្រិដ្ឋជនមានជម្រក
គឺជាការគំរាមកំហែងដល់អធិបតេយ្យភាពរបស់ពួកគេ។
៤. កត្តាភូមិសាស្ត្រនយោបាយ (South China Sea)
ដោយសារមានជម្លោះសមុទ្រចិនខាងត្បូង វៀតណាមតែងតែមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ចំពោះ
"ឥទ្ធិពលចិន" ក្នុងគ្រប់រូបភាព។ ពួកគេបារម្ភថាការហូរចូលនៃក្រុមឧក្រិដ្ឋជន
ឬសហគមន៍ចិនដែលមិនមានការគ្រប់គ្រងច្បាស់លាស់ អាចជា "សេះឈើក្រុងត្រយ" (Trojan
Horse) ដែលបង្កប់នូវឥទ្ធិពលនយោបាយ ឬការឈ្លបយកការណ៍។
មូលហេតុដែលវៀតណាមមិនមែនជាឋានសួគ៌របស់ឧក្រិដ្ឋជនចិន មិនមែនដោយសារតែគេ "ស្អប់"
ជនជាតិចិននោះទេ ប៉ុន្តែដោយសារតែវៀតណាមមាន
"ភាពរឹងមាំនៃស្ថាប័នសន្តិសុខ" និង
"មេរៀនប្រុងប្រយ័ត្នពីប្រវត្តិសាស្ត្រ" ។ សម្រាប់ក្រុមឧក្រិដ្ឋជន វៀតណាមគឺជា
"តំបន់គ្រោះថ្នាក់" ដែលមិនមានផលចំណេញក្នុងការប្រថុយប្រថាន
បើធៀបនឹងប្រទេសជិតខាងដទៃទៀត។
